Genetische studie: GLP-1-activiteit hangt samen met 7 procent hoger risico op mannelijke kaalheid

Een studie van NYU Langone Health, op 3 september online gepubliceerd in het Journal of Investigative Dermatology en dit weekend breed opgepikt door onder meer ScienceDaily en Newsweek, legt voor het eerst een genetisch verband tussen GLP-1-activiteit en androgenetische alopecie, de meest voorkomende vorm van haaruitval bij mannen. Volgens de onderzoekers hebben mannen die genetisch al aanleg hebben voor deze vorm van kaalheid een 7 procent hoger risico wanneer de GLP-1-receptor extra actief is.

De opzet is belangrijk om goed te lezen. De onderzoekers hebben geen gebruikers van Ozempic, Wegovy of Mounjaro gevolgd. Ze gebruikten een methode die Mendeliaanse randomisatie heet: ze keken naar natuurlijk voorkomende varianten van het GLP1R-gen die zorgen voor meer GLP-1-receptoreiwit, en gebruikten die als maat voor GLP-1-activiteit. Vervolgens vergeleken ze die varianten met genetische gegevens van mannen met androgenetische alopecie. Daarvoor putten ze uit twee openbare databanken: eQTLGen met 31.684 personen en de Complex Traits Genetics-database met 205.327 mannen, in beide gevallen overwegend van Europese afkomst. Omdat mannelijke haaruitval veel beter in kaart is gebracht dan haaruitval bij vrouwen, konden de onderzoekers alleen bij mannen een mogelijk oorzakelijk verband toetsen.

Het verband van 7 procent bleef overeind nadat de onderzoekers corrigeerden voor hoge bloeddruk, insulineresistentie en een lager testosteronniveau, drie factoren waarvan bekend is dat ze haaruitval kunnen beïnvloeden. Dat is volgens senior onderzoeker Lynn Petukhova een aanwijzing dat GLP-1-activiteit en haarfollikels biologisch met elkaar samenhangen, en dat het dunner worden van het haar dat veel gebruikers melden niet uitsluitend het gevolg is van snel gewichtsverlies. Hoe dat mechanisme precies werkt, is nog niet bekend; de auteurs noemen vervolgonderzoek nodig, ook naar vrouwen.

Bij de cijfers horen kanttekeningen. Een genetische variant die de receptor iets actiever maakt, is niet hetzelfde als een wekelijkse injectie met een geneesmiddel dat de receptor sterk stimuleert; het effect van de medicijnen kan groter of kleiner zijn dan de 7 procent uit deze analyse. De studie zegt bovendien niets over hoeveel mannen daadwerkelijk haar verliezen tijdens een behandeling, en niets over vrouwen. Twee van de auteurs melden eerdere onderzoeksrelaties met fabrikanten van haargroeimiddelen en een van hen is betaald adviseur van onder meer Eli Lilly. Haaruitval als bijwerking is overigens niet nieuw: in de Europese productinformatie van Wegovy staat alopecie vermeld als vaak voorkomende bijwerking, en in de STEP-trials kwam het vaker voor in de semaglutide-groep dan bij placebo. Gebruikers melden doorgaans dat het haar na enkele maanden weer aangroeit zodra het gewicht stabiliseert.

Voor Nederlandse patiënten verandert er door deze studie niets aan de beschikbaarheid, de prijs of de vergoeding. Wegovy wordt in principe niet vergoed uit de basisverzekering; alleen via een strikte uitzonderingsroute — een BMI van 35 of hoger mét een gewichtsgerelateerde aandoening én een afgeronde tweejarige gecombineerde leefstijlinterventie zonder voldoende resultaat — is vergoeding met machtiging mogelijk. Ozempic en Mounjaro worden wél vergoed bij diabetes type 2, niet voor afvallen. Wie tijdens gebruik van een GLP-1-middel haaruitval opmerkt, kan dat bespreken met de voorschrijvend arts of apotheker en kan de bijwerking melden bij Lareb; zulke meldingen helpen het CBG en het EMA om bijwerkingen beter in kaart te brengen. Dit artikel bevat geen behandeladvies.