Amerikaanse rechtszaken over de zeldzame oogaandoening NAION bij GLP-1-middelen — in Europa staat die bijwerking al in de bijsluiter

In de Verenigde Staten loopt een gebundelde procedure tegen Novo Nordisk en Eli Lilly van patiënten die zeggen plotseling gezichtsverlies te hebben gekregen tijdens het gebruik van GLP-1-middelen. The Wall Street Journal berichtte er op 19 september 2026 over; deze week werd het bericht breder opgepikt in de Amerikaanse consumentenpers. De zaken zijn ondergebracht bij de federale rechtbank voor het Eastern District of Pennsylvania, onder rechter Karen Spencer Marston. In een procesbesluit van 2 juli 2026 stonden op dat moment ruim 130 zaken geregistreerd.

Het gaat om non-arteritische anterieure ischemische opticusneuropathie, afgekort NAION: schade aan de oogzenuw door een tekort aan bloedtoevoer, waarbij het gezichtsverlies blijvend kan zijn. De eisers stellen dat de fabrikanten onvoldoende hebben gewaarschuwd en voeren daarnaast aan dat het productontwerp gebrekkig is. De gebundelde procedure omvat Ozempic, Wegovy, Rybelsus, Saxenda, Trulicity, Mounjaro en Zepbound — middelen met verschillende werkzame stoffen, wat van belang is bij het wegen van het bewijs. Novo Nordisk en Eli Lilly betwisten de aantijgingen en stellen dat een oorzakelijk verband niet is aangetoond. Het bundelen van zaken (een zogeheten MDL) is een procedurele stap om gemeenschappelijke vragen gezamenlijk te behandelen; het is geen uitspraak dat de middelen de schade hebben veroorzaakt.

In Europa is deze bijwerking al eerder beoordeeld en vastgelegd. Het geneesmiddelenbewakingscomité PRAC van het Europees Geneesmiddelenbureau EMA concludeerde op 6 juni 2025, na beoordeling van niet-klinisch onderzoek, trials, meldingen na registratie en de vakliteratuur, dat NAION een zeer zelden voorkomende bijwerking is van semaglutide: bij maximaal 1 op de 10.000 gebruikers. Grote epidemiologische studies wijzen bij volwassenen met diabetes type 2 op een ongeveer tweemaal zo hoog risico ten opzichte van mensen die het middel niet gebruiken. In absolute aantallen komt dat neer op ongeveer één extra geval van NAION per 10.000 behandeljaren. De productinformatie van Ozempic, Rybelsus en Wegovy is daarop aangepast.

Die conclusie geldt specifiek voor semaglutide en kan niet zonder meer worden doorgetrokken naar alle middelen die in de Amerikaanse procedure worden genoemd. Ook de wetenschappelijke discussie is niet gesloten: in een gezamenlijke verklaring uit 2026 spreken de American Academy of Ophthalmology en de North American Neuro-Ophthalmology Society van een mogelijk kleine risicoverhoging, en wijzen ze erop dat sommige studies geen verband vonden. Veel van het beschikbare bewijs komt uit observationeel onderzoek, dat beperkt is in het aantonen van oorzaak en gevolg. Beide beroepsverenigingen adviseren artsen het starten, voortzetten of stoppen van behandeling per patiënt af te wegen.

Voor Nederlandse gebruikers verandert er door de Amerikaanse rechtszaken niets aan de beschikbaarheid, de prijs of de vergoeding van deze middelen. De EU-bijsluiter vermeldt NAION al sinds 2025. Wegovy wordt in principe niet vergoed uit de basisverzekering; alleen via een strikte uitzonderingsroute — een BMI van 35 of hoger mét een gewichtsgerelateerde aandoening én een afgeronde tweejarige gecombineerde leefstijlinterventie zonder voldoende resultaat — is vergoeding met machtiging mogelijk. Ozempic en Mounjaro worden wél vergoed bij diabetes type 2, niet voor afvallen.

Het EMA adviseert wie tijdens gebruik van semaglutide plotseling zicht verliest of snel slechter gaat zien, zonder uitstel contact op te nemen met de arts; wordt NAION vastgesteld, dan moet de behandeling worden gestopt. Bijwerkingen zijn in Nederland te melden bij Lareb, wat het CBG en het EMA helpt het beeld scherper te krijgen. Dit artikel bevat geen behandeladvies; overleg over voortzetting of stoppen hoort thuis bij de voorschrijvend arts.